Meabhairshláinte 1

Cuid 1

Meabhair

as do mheabhair = out of your mind

tá an dán de ghlan mheabhair aige

              = he has the poem off by heart

sláinte meabhrach (meabhairshláinte) = mental health

meabhairghalar = mental illness

fadhb mheabhairshláinte = mental health issue/problem

chaill sé a mheabhair = he became forgetful

NB dementia has a different word. The dictionary uses 'gealt as the base word. I don't think that is acceptable. I prefer the word 'néaltrú'; 'néaltrú seanaoise = senile dementia'.

The base word here is 'néal' = cloud.

níl meabhair aige cad é atá sé ag déanamh

              = he doesn't know what he is doing

tréimhse meabhrach = lucid interval

Cuid 2

Foclóir agus teanga cuí do mheabhairshláinte.

foclóir meabhairshláinte 1

3:16

An lá atá inniu ann tá ceist an mheabhairshláinte pléite i bhfad níos leithne ná mar a bhí, buíochas mór le Dia. Tuigtear anois go bhfuil meabhairshláinte níos tábhachtaí ná mar a thuigeadh fadó. Gan fhorbairt na tuisceana céanna ní bheidh an t-aitheantas ann dá thábhacht do gach ball den chine daonna.

Ní mór dúinn foclóir cuí a bheith againn más mian linn an cheist a phlé go báúil tuisceanach, agus an ruaigh a chur ar théarmaí drochmheasúla mar 'mad house'; 'looney bin'; 'Tigh na nGealt'.

D'ár sinsear ba chúis náire é meabhairghalar a bheith sa chlann, pé Béarla nó Gaeilge an teanga. Náireach do dhaoine nár thuig gur bhain sé le gach duine: 'He didn't get it from our side'.

Toradh an mheoin sin: duine bocht a dheighlt amach i bhfolach mar shaghas lobhair. Uaireanta chaith na daoine bochta céanna a saolta uilig faoi ghlas ins na háiteanna uafásacha sin.  

Tuigtear anois go gcaithimid ár meabhairshláinte a chothú sa slí céanna ina gcothaímid ár ngnáthshláinte fisciúil.

Ní mór duinn bheith oscailte agus saor chun an cheist a phlé gan náire agus gan chiontacht. Buíochas mór le Dia dhúnadh tithe gealt cianta ó shin.

Tá dúlagar  agus déphólachas aithinte go coitianta anois. Tá cógais ar fáil chun smacht a choinneál orthu.  

Tá an cine daonna ag dul in aois, dá bhrí sin tá néalrú agus aicíd  alzeimers forleathan. Tá saineolaithe ag obair chun cógais a fhorbairt chun dul i ngleic leis na haicídí sin.

Aithnítear 'imní' anois mar neamhord. Cuirtear an milleán ar brúanna an tsaoil seo 'gainne inniu.

Más rud é go bhfuilimid ábalta an cheist a phlé gan náire beimid ábalta an aireachtáil ghinireálta dhiúltach a shárú.

Foclóir do chuid 1 thuas sa théacs

Foclóir 2

pléite i bhfad níos leithne = discussed more widely

forbairt = development

sinsear = forbears

aitheantas = recognithion

toradh an mheoin sin = result of that attitude

i bhfolach mar lobhar = cast out like a leper

ciontacht = guilt

déphólach = bipolar

cógas = medication

imní = anxiety

aireachtáil dhiúltach = negative perception