Séadna 4 Togha fir.

Caib. 4

Séadna 4 Togha fir

0:00

Leis an sparán ramhar ina phóca aige ar aghaidh le Séadna ar an Aonach. Bheartaigh sé ar capall a cheannach, agus b'fhéidir bó bhainne.

Faraor, nuair a chuir sé a lámh ina phóca ar an Aonach bhí sé folamh! Chuardaigh sé dóigh is andóigh, ach ní raibh tásc ná tuairisc den sparán ramhar le fáil.

Is é ag cuardach thug sé fé ndeara fear na méarachán, Cheap Séadna gur aithnigh sé an fear céanna. Bhí cuma an tseanfhir air gur thug sé a scilling dheireannach dó ar maidin.

Ar aon chuma, ní raibh aon dul as, ní mór dó dul go dtí Ua Marlaigh, fear macónta an tsiopa leathair, agus d'iarrfadh sé leathair, snáth agus céir, oiread agus a dhéanfadh cupla péire, ar chairde uaidh.

'Geobhair agus fáilte,' arsan fear macánta.

Thug Séadna aghaidh ar an mbaile, tuirse mór air. Shuigh sé ina chathaoir shúgáin agus thit sé ina chodladh.

Dhúisigh sé ar maidin agus mhothaigh sé ualach an sparáin gan mhaith ina phóca.

Chuimhnigh sé ar an margadh a bhí déanta aige leis an bhFear Dubh. Ní fhaca sé tairbhe ar bith ann, agus bheadh air dul leis an bhFear Dubh i gcionn trí bliana déag.

'Cén saghas margaidh é sin!', ar sé leis féin. 'Is amadán den scoth mé.

Ach cad tá le déanamh agam. Tá an margadh déanta.'

'Tá fhios agam. Déanfad bróga agus bfhéidir go mbeidh mé ábalta a chuid airgid a thabhairt ar ais d' Ua Marlaigh macánta nuair atá siad díolta agam, gan bacadh cor ar bith leis an t-airgead i sparán an Fhir Dhuibh.'

Chaith sé an sparán treasna an seomra isteach sa choirnéal, áit inar fhan sé leis na blianta fada fé smúit agus gréasáin na ndamháin alla.

Tharraing sé cuige a chuid leathair, a chuid snathaid agus a chuid chéarach agus chrom sé ar obair.

Dhíol sé na bróga sin ar luach dhá phunt agus thug sé abhaile leathair luach ceithre punt. Dhíol sé na bróga sin agus thóg sé abhaile leathair ocht punt.

I gcionn tamaill d'fhostaigh sé beirt ghréasaí eile ar phá lae, agus fé cheann tamaill eile beirt eile.

Ba ghearr go raibh a ainm in áirde sa dúthaigh le feabhas agus le saoire a bhróg.

Ba ar Shéadna a tháinig daoine bochta i gcruachás. Thug sé cabhair, agus airgead ar iasacht do chác. Thug sé airgead cíosa do bhean a bhí ar tí díshealbhú ag an mBáille ramhar, cam a gheall a teach do dhuine eile.

Níor thug sé an t-eiteachas d'éinne ach amháin d'fhear ardnósach drochmheasúil; cuma ar an bhfear céanna gur ómós mór do Shéadna fear uasal mar é féin iasacht airgid a iarraidh ó dhuine íseal aicme mar Shéadna.

Thug Séadna bata is bóthar dósan.

Cheap daoine áirithe gur amadán a bhí ann ag tabhairt airgead ar iasacht do dhaoine gan seans ar bith go mbeidh siad ábalta é a aisíoc.

Foclóir

Togha fir = best of men

Ag cuardach = searching

dóigh is andóigh = high and low

tásc ná tuairisc = hide nor hair

fear na méarachán = thimble rigger

ar chairde = on credit

mhothaigh sé = he felt

den scoth = the biggest

damhán alla = spider

d'fhostaigh = he employed

Báille = Bailiff

cíos = rent

ar tí díshealbhú = about to be evicted

cam = bent/corrupt

tabhair an t-eiteachas = to deny

ar nósach = stuck-up

aicme = class

a aisíoc = to repay